Ομιλία Άριστου Δαμιανού, Βουλευτή ΑΚΕΛ για την 19η τροποποίηση του Συντάγματος
Βουλή των Αντιπροσώπων |12 Δεκεμβρίου 2024
Κυρία Πρόεδρε, κυρίες και κύριοι συνάδελφοι,
Η σημαντικότητα της συνταγματικής τροποποίησης που θέλω να πιστεύω θα υπερψηφίσουμε σε λίγο, καθορίζεται μεταξύ άλλων από τρία στατιστικά.
Πρώτο, στην ιστορία της Κυπριακής Δημοκρατίας έχουμε ψηφίσει 18 συνταγματικές τροποποιήσεις και αυτή θα είναι η 19η. Θα είναι όμως η πρώτη φορά που η Βουλή των Αντιπροσώπων θα δημιουργήσει καινούργιο, αυτόνομο ανθρώπινο δικαίωμα στην συνταγματική τάξη της Κυπριακής Δημοκρατίας. Μέχρι σήμερα αφαιρούσαμε δικαιώματα ή περιορίζαμε δικαιώματα δυνάμει νομοθεσιών.
Δεύτερο, ενώ η Κυπριακή Δημοκρατία είναι κυρίαρχο κράτος στο διεθνές δίκαιο, ανήκει σε μια μειοψηφία κρατών, κυρίως κρατών πρώην αποικιών του Ηνωμένου Βασιλείου, που δεν έχουν θεσπίσει συνταγματικές ρυθμίσεις είτε για την προστασία του περιβάλλοντος είτε για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής και της κλιματικής κρίσης.
Τρίτο, παρά την πιο πάνω διαπίστωση, με την υπερψήφιση της τροποποίησης του Συντάγματος, η Κύπρος θα μπει σε ένα εκλεκτό κλαμπ ενός μικρού αριθμού κρατών που θα έχουν περιλάβει στο Σύνταγμα τους αυτόνομο δικαίωμα σε υγιές περιβάλλον πέραν από επί μέρους νομοθετικές ρυθμίσεις.
Δεν θα επαναλάβω όλα όσα συζητήσαμε την περασμένη βδομάδα ούτε έχω πρόθεση να υπεισέλθω σε όλα εκείνα τα διαδικαστικά τα οποία έχουν πλήξει την εικόνα του Κοινοβουλίου διότι θέλω να μείνω στην ουσία. Μέσα από ένα διάλογο με ειδικούς προερχόμενους από το Συμβούλιο της Ευρώπης, την Ευρωπαΐκή Ένωση, τον Οργανισμό Ηνωμένων Εθνών, και μελετώντας σχετικές αποφάσεις και κατευθύνσεις, μαζί με μια ομάδα ειδικών εντός του ΑΚΕΛ, ετοιμάσαμε αυτή την πρόταση νόμου. Με σκοπό την κατοχύρωση ως αυτοτελούς δικαιώματος, του δικαιώματος εκάστου σε ένα ασφαλές, καθαρό, υγιές και βιώσιμο περιβάλλον. Με τις προτεινόμενες ρυθμίσεις παρέχονται διαδικαστικές και θεσμικές εγγυήσεις για την αποτελεσματική εφαρμογή του ανθρώπινου αυτού δικαιώματος, όπως για παράδειγμα η αναγνώριση του δικαιώματος πρόσβασης σε πληροφορίες που αφορούν το περιβάλλον, η αναγνώριση του δικαιώματος πρόσβασης στην δικαιοσύνη για ζητήματα που αφορούν το περιβάλλον καθώς και του δικαιώματος αποτελεσματικής θεραπείας σε περίπτωση παραβίασης -είτε από το κράτος είτε από ιδιώτες- του δικαιώματος αυτού.
Κυρία Πρόεδρε,
Η κατοχύρωση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και ιδιαίτερα των σύγχρονων δικαιωμάτων τρίτης γενεάς αποτελούν εδραιωμένη τάση στο διεθνές δίκαιο και ειδικότερα στο δίκαιο των ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Όλοι οι διεθνείς οργανισμοί που εξειδικεύονται στην προστασία των ανθρωπίνων δικαιωμάτων και του κράτους δικαίου, εκτιμούν ότι υπάρχει αυξημένη ανάγκη αποτροπής της περιβαλλοντικής καταστροφής από κράτη αλλά και ιδιωτικούς φορείς, ιδιαίτερα πολυεθνικές εταιρείες. Την ίδια ώρα οφείλουμε να αναλογιστούμε την ευθύνη και την υποχρέωση μας ως νομοθέτες και ως πολιτικό σύστημα όχι μόνο προς τις παρούσες γενεές αλλά κυρίως προς τις μελλοντικές γενεές, να εργαστούμε για την αναστροφή της καταστροφής του περιβάλλοντος και της κλιματικής κρίσης. Οφείλουμε να αναγνωρίσουμε την αρχή της διαγενεαλογικής ευθύνης και το ατομικό αλλά και συλλογικό καθήκον όλων ανεξαίρετα να αποτρέψουμε την οικολογική καταστροφή. Εξάλλου διανοητές από τον 18ο και 19ο αιώνα είχαν ταυτίσει τις έννοιες της αποξένωσης και αλλοτρίωσης του ανθρώπου από τη φύση και το περιβάλλον του με την αποξένωση ανθρώπου από άνθρωπο. Καταστρέφοντας το οικοσύστημα, καταστρέφουμε και τον ίδιο τον άνθρωπο.
Ερχόμενος τώρα στην αναπομπή του Προέδρου της Δημοκρατίας, ως Επιτροπή Νομικών την έχουμε κάνει αποδεκτή διότι οι δύο προτάσεις-προσθήκες της Νομικής Υπηρεσίας εμπλουτίζουν το κείμενο και δημιουργούν συνθήκες μεγαλύτερης νομικής σαφήνειας.
Επειδή κυρίες και κύριοι συνάδελφοι είμαστε το Κοινοβούλιο μιας ημικατεχόμενης πατρίδας, θέλω να υπογραμμίσω την πιο μεγάλη οικολογική αναγκαιότητα που δημιουργεί και πολιτική ευθύνη. Αυτήν της συνεχούς και αποφασιστικής προσπάθειας να καταργήσουμε το συρματόπλεγμα της κατοχής και του διαχωρισμού για να επανενώσουμε τον τόπο μας και μαζί να επανασυγκολλήσουμε το ανθρώπινο και φυσικό περιβάλλον της Κύπρου μας. Μέχρι εκείνη την ιερή μέρα, το Σύνταγμα ολόκληρο αλλά και το άρθρο που θα υπερψηφίσουμε σε λίγο για την δημιουργία αυτόνομου δικαιώματος σε υγιές και βιώσιμο περιβάλλον δεν θα μπορούν να έχουν πλήρη εφαρμογή.
