Text follows in English
Γράφει και επιμελείται
Ο Καθηγητής Ζαννέτος Τοφαλλής
Σήμερα, 6 Δεκεμβρίου ο Χριστιανικός Κόσμος γιορταζει τη μνήμη του Αγίου Νικολάου. Και μαζί του γιορτάζουν χιλιάδες συμπατριώτες – Νικόλας, Νίκος, Νίκη – που φέρουν το όνομά του.
Αλλά, ας δούμε εν συντοιμία ποιος ήταν ο Άγιος Νικόλαος. Ο Άγιος Νικόλαος γεννήθηκε το 270 στα Πάταρα της Λυκίας, στη Μικρά Ασία , από γονείς ευσεβείς και εύπορους και έτυχε επιμελημένης μόρφωσης. Σε νεαρή ηλικία έμεινε ορφανός και κληρονόμος μιας μεγάλης περιουσίας. Από πολύ νωρίς είχε αφιερωθεί στα Θεία, μετά την μετάβασή του στα Ιεροσόλυμα για να προσκυνήσει τον Τίμιο Σταυρό και τον Πανάγιο Τάφο. Όταν επέστρεψε στην πατρίδα του χειροτονήθηκε ιερέας. Στην αρχή αφιερώθηκε στον ασκητικό βίο και έγινε ηγούμενος της Μονής Σιών στα Μύρα της Λυκίας. Όταν απεβίωσε ο τότε Αρχιεπίσκοπος Μύρων της Λυκίας, οι επίσκοποι αναγόρευσαν Αρχιεπίσκοπο τον Νικόλαο.
Ο Νικόλαος ανέπτυξε έντονη δράση και επεξέτεινε τους αγώνες του για την προστασία των φτωχών και των απόρων ιδρύοντας νοσοκομεία και διάφορα φιλανθρωπικά ιδρύματα. Προικισμένος με υψηλό χριστιανικό φρόνημα, θάρρος και ζωτικότητα εμψύχωνε τους διωκόμενους (από τους Ρωμαίους) Χριστιανούς, διωκόμενος και εξοριζόμενος και ο ίδιος για τη στάση του αυτή.
Κατά τους διωγμούς του Διοκλητιανού υπέστη βασανιστήρια. Όταν όμως ανήλθε στον αυτοκρατορικό θρόνο ο Μέγας Κωνσταντίνος , ελευθερώθηκαν όλοι οι Χριστιανοί και έτσι ο Νικόλαος επανήλθε στον αρχιεπισκοπικό θρόνο. Σύμφωνα με την παράδοση, ήταν προικισμένος με το χάρισμα της θαυματουργίας και έσωσε πολλούς ανθρώπους, και όσο ήταν εν ζωή, αλλά και μετά τον θάνατό του.
Αναφέρονται πλείστα θαύματα του Αγίου, όπως η απελευθέρωση των τριών στρατηλατών, θεραπείες νοσούντων και αποκαταστάσεις φτωχών.
Το 325 μ.Χ έλαβε μέρος στην Α΄ Οικουμενική Σύνοδο , που έγινε στη Νίκαια της Βιθυνίας , και καταπολέμησε τις διδασκαλίες του Αρείου . Λέγεται ότι κατά τη Σύνοδο χαστούκισε τον Άρειο και ο Μέγας Κωνσταντίνος τον φυλάκισε.
Όταν επέστρεψε από τη Σύνοδο, συνέχισε το ποιμαντικό του έργο μέχρι τα βαθιά γεράματα.
Ο Άγιος Νικόλαος αποδήμησε ειρηνικά στις 6 Δεκεμβρίου του έτους 343 , σε ηλικία 63 ετών. Μετά τον θάνατό του, ονομάστηκε «Μυροβλύτης», καθώς σύμφωνα με την παράδοση της χριστιανικής θρησκείας, τα λείψανά του άρχισαν να αναβλύζουν Άγιο μύρο, όπως και άλλων αγίων. Τα λείψανά του διατηρήθηκαν στα Μύρα της Λυκίας έως και τον ενδέκατο αιώνα , όπου το 1087 κάποιοι ναύτες αφαίρεσαν τα περισσότερα και τα μετέφεραν στην Ιταλία , στην πόλη Μπάρι , όπου τοποθετήθηκαν στην Βασιλική του Αγίου Νικολάου , που θεμελιώθηκε εκεί το 1087 ακριβώς για να στεγάσει τα λείψανα του Αγίου.
Οι Βυζαντινοί κατηγόρησαν τους Λατίνους για «ιερή κλοπή» και τους προειδοποίησαν ότι θα βρεθούν αντιμέτωποι εκτός από τον νόμο και με την οργή του ίδιου του Αγίου. Οι Σελτζούκοι είχαν κατακτήσει την περιοχή όμως μετά τη Μάχη του Μαντζικέρτ (1071), και οι ναυτικοί ισχυρίστηκαν ότι πήραν τα οστά για να τα προστατεύσουν από τους Τούρκους, που είχαν στην κατοχή τους τα Μύρα. Λέγεται ότι κατά την τέλεση της θείας λειτουργίας άρχισε να αναβλύζει τόσο πολύ μύρο από τα ιερά λείψανα, που οι πιστοί το μάζευαν σε δοχεία για θεραπεία από διάφορες αρρώστιες, ενώ αρκετοί λιποθυμούσαν από την ευωδία του μύρου αυτού.
Οι Βενετοί που συμμετείχαν στην Α΄ Σταυροφορία πέρασαν από τα Μύρα, αφαίρεσαν τα υπόλοιπα οστά και τα μετέφεραν στην επιστροφή τους στη Βενετία (6 Δεκεμβρίου 1100). Ο επίσκοπος Ενρίκο Κονταρίνι , αρχηγός των Σταυροφόρων Βενετών, διεκδικούσε τον Άγιο Νικόλαο σαν Άγιο προστάτη της Βενετίας και αντίπαλο του Ευαγγελιστή Μάρκου . Αυτό ήταν αδύνατο επειδή τα περισσότερα οστά βρίσκονταν στο Μπάρι. Τα οστά του Αγίου Νικολάου τοποθετήθηκαν στον ναό Σαν Νικολό ντι Λίντο, στο μακρόστενο νησάκι του Λίντο μήκους 15 χιλιομέτρων που χώριζε τη Λιμνοθάλασσα της Βενετίας από την Αδριατική Θάλασσα . Η μνήμη του γιορτάζεται στις 6 Δεκεμβρίου , τόσο από την Ορθόδοξη , όσο και από τη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία .Το Απολυτίκιο του Αγίου Νικολάου έχει ως εξής – «Κανόνα πίστεως, καὶ εἰκόνα πραότητος, ἐγκρατείας διδάσκαλον, ἀνέδειξέ σε τῇ ποίμνῃ σου, ἡ τῶν πραγμάτων ἀλήθεια·
διὰ τοῦτο ἐκτήσω τῇ ταπεινώσει τὰ ὑψηλά, τῇ πτωχείᾳ τὰ πλούσια.
Πάτερ ἱεράρχα Νικόλαε, πρέσβευε Χριστῷ τῷ Θεῷ, σωθῆναι τὰς ψυχὰς ἡμῶν.»
Προστάτης ναυτικών – λαογραφία Ο Άγιος Νικόλαος θεωρείται ο κατ’ εξοχήν προστάτης άγιος των Ναυτικών, του Ελληνικού Πολεμικού Ναυτικού και του Λιμενικού Σώματος , γιατί στον βίο του αναφέρονται θαύματα που έχουν σχέση με τη θάλασσα. Για τον λόγο αυτό, όλα τα
πλοία του πολεμικού ναυτικού, καθώς και όλα τα εμπορικά, φέρουν την εικόνα του .
Ο Άγιος Νικόλαος θεωρείται και προστάτης της πόλης του Βόλου , όπως και της ομώνυμης πόλης του Αγίου Νικολάου Κρήτης , όπου τιμάται με την ημέρα που εορτάζεται (6 Δεκεμβρίου) ως επίσημη αργία σε όλη την πόλη. Παρεκκλήσια πάνω σε πλοία είναι αφιερωμένα στον Άγιο Νικόλαο, όπως εκείνο στο ιστορικό Θ/Κ Γ.
Αβέρωφ . Επίσης πολλά πλεούμενα παίρνουν το όνομά του και ως προστάτης των ναυτικών αναφέρεται και σε πολλά νησιώτικα τραγούδια. Επίσης Ναός του Αγίου Νικολάου υπάρχει και στο Ναύπλιο , χτισμένος δίπλα στο λιμάνι, σε ένα από τα πιο όμορφα σημεία της πόλης, καθώς είναι αφιερωμένος στους Ναυτικούς.
Η ημέρα τιμής του Αγίου Νικολάου είναι επίσημη αργία σε όλα τα ελληνικά πλοία, λιμένες, Υπηρεσίες λιμένων και ναυτιλιακές εταιρείες. Επίσημη επίσης αργία είναι για το Πολεμικό Ναυτικό, το Υπουργείο Εμπορικής Ναυτιλίας και το Λιμενικό Σώμα.
Άγιος Νικόλαος και Άγιος Βασίλης (Santa Claus)
Κατα την παράδοση, ο Νικόλαος υπήρξε προστάτης των φτωχών, ενώ έδινε και δώρα
σε παιδιά και απόρους, συνήθως στα κρυφά, χωρίς να αποκαλύπτει την ταυτότητά του. Για αυτό στη Δύση η γιορτή του Αγίου Νικολάου, που λέγεται Santa Claus (σύντμηση του Santa Nicolaus), συνδέεται με τα Χριστούγεννα και με την ανταλλαγή δώρων που γίνεται τότε.
Στην Ελλάδα ταυτίζεται η μορφή του Άγιου Βασίλη (Santa Claus) που φοράει κόκκινα ρούχα και έχει λευκή γενειάδα, με τον Μέγα Βασίλειο , κυρίως για λόγους εορτολογίας της Ορθόδοξης εκκλησίας, στην ουσία όμως ο συμβολισμός αναφέρεται στον Άγιο Νικόλαο και περιέχει στοιχεία από παγανιστικές , προχριστιανικές δοξασίες για τον “πατέρα του χιονιού”.
Χρόνια Πολλά σε όσους φέρουν το όνομά του – στον Νικόλα, τον Νίκο και τη Νίκη.
Να χαίρεστε τη γιορτή σας!
ΖΑΝΝΕΤΟΣ ΤΟΦΑΛΛΗΣ
( ztofallis@gmail.com )
Λονδίνο, 6 Δεκεμβρίου 2025
Saint Nicholas, the Protector of the Poor and of Sailors
Written and edited by
Professor Zannetos Tofallis
Today, December 6, the Christian world celebrates the memory of Saint Nicholas. Along with him, thousands of our compatriots — Nikolaos, Nikos, Niki — who bear his name, also celebrate.
But let us briefly look at who Saint Nicholas was. Saint Nicholas was born in 270 AD in Patara of Lycia, in Asia Minor, to devout and affluent parents, and he received a thorough education. At a young age he became an orphan and heir to a large fortune. Early in life, he devoted himself to the Divine, especially after his pilgrimage to Jerusalem to venerate the Holy Cross and the Holy Sepulchre. Upon his return to his homeland, he was ordained a priest. He initially dedicated himself to the ascetic life and became abbot of the Monastery of Zion in Myra of Lycia. When the then Archbishop of Myra passed away, the bishops elected Nicholas as the new Archbishop.
Nicholas became very active and expanded his efforts to protect the poor and the destitute by founding hospitals and various charitable institutions. Gifted with strong Christian virtue, courage, and vitality, he encouraged persecuted Christians (by the Romans) while he himself was persecuted and exiled for this stance.
During the persecutions of Diocletian, he was tortured. But when Constantine the Great ascended the imperial throne, all Christians were freed, and Nicholas returned to his archiepiscopal seat. According to tradition, he was endowed with the gift of working miracles and saved many people — both during his life and after his death.
Numerous miracles are attributed to the Saint, such as the liberation of three military commanders, healings of the sick, and the restoration of the poor.
In 325 AD he took part in the First Ecumenical Council, held in Nicaea of Bithynia, and fought against the teachings of Arius. It is said that during the Council he slapped Arius, and Constantine the Great imprisoned him.
After returning from the Council, he continued his pastoral work until deep old age.
Saint Nicholas passed away peacefully on December 6, 343 AD, at the age of 63. After his death, he was named “Myrovlýtis” (“the Myrrh-streamer”), as according to Christian tradition, his holy relics began to emit holy myrrh, as did those of other saints. His relics were preserved in Myra of Lycia until the 11th century, when in 1087 some sailors removed most of them and transported them to Italy, to the city of Bari, where they were placed in the Basilica of Saint Nicholas, founded that same year specifically to house the Saint’s relics.
The Byzantines accused the Latins of “holy theft” and warned that they would face not only the law but also the wrath of the Saint himself. However, the Seljuks had conquered the region after the Battle of Manzikert (1071), and the sailors claimed that they took the bones to protect them from the Turks, who then controlled Myra. It is said that during the Divine Liturgy, so much myrrh flowed from the relics that the faithful collected it in containers for healing various illnesses, while many fainted from its fragrance.
The Venetians, who took part in the First Crusade, passed through Myra, removed the remaining bones, and brought them back to Venice on December 6, 1100. Bishop Enrico Contarini, leader of the Venetian Crusaders, claimed Saint Nicholas as the patron saint of Venice and rival of the Evangelist Mark. This was impossible, however, as most of the relics were in Bari. The relics brought to Venice were placed in the Church of San Nicolò al Lido, on the long narrow island of Lido — 15 kilometres long — that separates the Venetian Lagoon from the Adriatic Sea.
His memory is celebrated on December 6 by both the Orthodox and the Roman Catholic Churches.
The Apolytikion (Dismissal Hymn) of Saint Nicholas is as follows:
“A rule of faith and an image of gentleness,
a teacher of self-control has the truth of your deeds shown you to your flock.
Thus you gained through humility the heights, through poverty riches.
Father and Hierarch Nicholas, intercede with Christ our God
for the salvation of our souls.”
Protector of Sailors – Folklore
Saint Nicholas is regarded as the foremost patron saint of sailors, the Hellenic Navy, and the Hellenic Coast Guard, because his life includes miracles related to the sea. For this reason, all naval and commercial ships bear his icon.
Saint Nicholas is also considered the protector of the city of Volos, as well as the Cretan city of Agios Nikolaos, where his feast day (December 6) is celebrated as a public holiday throughout the city. Chapels on ships are dedicated to Saint Nicholas, such as the one on the historic battleship Georgios Averof. Many vessels bear his name, and as protector of sailors he is mentioned in many island songs. A church dedicated to Saint Nicholas also stands in Nafplio, built beside the port in one of the city’s most beautiful locations, dedicated to sailors.
His feast is a public holiday on all Greek ships, in ports, port authorities, and shipping companies. It is also an official holiday for the Hellenic Navy, the Ministry of Shipping, and the Coast Guard.
Saint Nicholas and Saint Basil (Santa Claus)
According to tradition, Nicholas was the protector of the poor and gave gifts to children and the needy, usually secretly, without revealing his identity. For this reason, in the West, the feast of Saint Nicholas — known as Santa Claus (from Santa Nicolaus) — is associated with Christmas and the exchange of gifts.
In Greece, the figure of Santa Claus, who wears red garments and has a white beard, is identified with Saint Basil the Great (Agios Vasilis), mainly due to the Orthodox Church calendar. In essence, however, the symbolism refers to Saint Nicholas and includes elements from pagan, pre-Christian beliefs about the “Father of Snow.”
Happy Name Day to all who bear his name — Nikolaos, Nikos, and Niki.
May you enjoy your celebration!
ZANNETOS TOFALLIS
(ztofallis@gmail.com)
London, December 6, 2025
