Για την κατάθλιψη

Η επόμενη ρώτηση για τη στήλη «Ψυχολογία /στο ντιβάνι με τους ειδικούς» έρχεται από την Γ.Β και αποτείνεται στη κλινική ψυχολόγο της στήλης μας Άντριαν Μενελάου.
Η ερώτηση είναι η εξής: Πως καταλαβαίνουμε ότι ένας δικός μας άνθρωπος (της οικογένειας μας, συγγενικό πρόσωπο ή φίλος) πάσχει από κατάθλιψη και μέχρι ποιο σημείο μπορεί να φτάσει η κατάθλιψη (να γίνει ψυχιατρική ασθένεια) και τι την προκαλεί και πως μπορεί να καταπολεμηθεί;

Η Απάντηση της ψυχολόγου μας:

Η κατάθλιψη αποτελεί μια διαταραχή της διάθεσης πολύ κοινή στη σημερινή κοινωνία εφόσον πρόκειται για μια από τις πιο συνηθισμένες ψυχικές παθήσεις η οποία φαίνεται να επηρεάζει πάνω από 300 εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως. Πως όμως μπορούμε να αναγνωρίσουμε όταν ένα δικό μας άτομο από το στενό οικογενειακό και φιλικό μας περιβάλλον πάσχει από αυτή τη διαδεδομένη ψυχική ασθένεια;

Καταρχάς, να ξεκαθαρίσουμε πως περιστασιακά όλοι μας αντιμετωπίζουμε κακή ψυχική διάθεση και εκδηλώνουμε συμπτώματα κατάθλιψης, παρόλα αυτά όταν τα συμπτώματα αυτά είναι καθημερινά και επιμένουν για περισσότερο από δύο εβδομάδες, τότε μπορούμε να μιλήσουμε για κατάθλιψη στην οποία κρίνεται απαραίτητη η συμβουλή ενός ειδικού ψυχικής υγείας. Αν αναρωτιέστε λοιπόν αν κάποιο δικό σας άτομο πάσχει από κατάθλιψη, μπορείτε να αναζητήσετε τα πιο κάτω κύρια συμπτώματα:

·        Καταθλιπτική διάθεση η οποία καταλαμβάνει το μεγαλύτερο τμήμα της ημέρας και σχεδόν καθημερινά για διάστημα δύο εβδομάδων. Το άτομο παρουσιάζει θλίψη, ματαιότητα, ευερεθιστότητα, νιώθει έντονα το αίσθημα του κενού, και είναι ευσυγκίνητο.

·        Απώλεια ευχαρίστησης και μείωση του ενδιαφέροντος για δραστηριότητες οι οποίες παλαιότερα ενδιέφεραν το άτομο.

·        Διαταραχές στον ύπνο: Υπερυπνία ή αυπνία καθώς και διακεκομμένος ύπνος ή δυσκολία στο να αποκοιμηθεί το άτομο.

·        Διαταραχές στην διάθεση για φαγητό: Απώλεια της όρεξης με αποτέλεσμα την απώλεια βάρους ή αυξημένη όρεξη με αποτέλεσμα την αύξηση του σωματικού βάρους καθώς και κρίσεις βουλιμίας με επεισόδια υπερφαγίας.

·        Μείωση της σεξουαλικής διάθεσης. Ακόμη και αν το άτομο είναι δραστήριο σεξουαλικά, δεν το επιθυμεί και δεν το απολαμβάνει.

·        Δυσκολία στη συγκέντρωση, τη μνήμη και την λήψη αποφάσεων. Η ενασχόληση με τις καταθλιπτικές σκέψεις είναι τόσο έντονη σε σημείο το οποίο επηρεάζει τη συγκέντρωση, για παράδειγμα παρουσιάζει δυσκολία στην παρακολούθηση τηλεόρασης ή δυσκολία στο διάβασμα.

·        Αίσθημα ματαιότητας, απαισιοδοξία για το μέλλον έλλειψη ελπίδας: Το άτομο τα βλέπει όλα αρνητικά και πιστεύει πως η κατάσταση δεν θα αλλάξει.

·        Κόπωση ή εξάντληση: Το άτομο μπορεί να νιώθει έντονη και ανεξήγητη κούραση με αποτέλεσμα να παραμείνει σε αδράνεια για όλη τη διάρκεια της ημέρας.

·        Παραμέληση εαυτού, απόσυρση από κοινωνικές δραστηριότητες και απομόνωση από το φιλικό περιβάλλον.

·        Διέγερση ή επιβράδυνση: Το άτομο εμφανίζει είτε επιβράδυνση στη σκέψη και στις κινήσεις, είτε εκνευρισμό και ανησυχία.

·        Αίσθημα αναξιότητας, ενοχής και χαμηλή αυτοεκτίμησης. Το άτομο νιώθει συνεχώς ανίκανο και αποτυχημένο και επικρίνει τον εαυτό του.

·        Επαναλαμβανόμενες σκέψεις θανάτου και αυτοκτονικές σκέψεις: Σε άτομα με βαριά κατάθλιψη, ο κίνδυνος αυτοκτονίας είναι ιδιαίτερα αυξημένος. Τα άτομα νιώθουν έντονα το αίσθημα της απελπισίας με αποτέλεσμα να οδηγούνται σε σκέψεις αυτοκτονίας.

Στο σημείο αυτό είναι σημαντικό να αναφερθεί πως η κατάθλιψη δεν εμφανίζεται με τα ίδια συμπτώματα σε όλες τις ηλικιακές ομάδες. Για παράδειγμα σε άτομα τρίτης ηλικίας, εκδηλώνεται με σωματικά ενοχλήματα όπως αυπνία, κεφαλαλγία, ζάλη, ανορεξία και κόπωση, ενώ στους εφήβους εκδηλώνεται με ευερεθιστότητα, κοινωνική απόσυρση, αντικοινωνική συμπεριφορά, καθώς και χαμηλή επίδοση στο σχολείο.

Όσον αφορά τα αίτια που να ερμηνεύουν την εκδήλωση της κατάθλιψης, έρευνες δείχνουν να μην υπάρχει μια συγκεκριμένη εξήγηση για αυτό, εφόσον η εκδήλωσή της, μπορεί να εξηγηθεί με ένα συνδυασμό ορισμένων παραγόντων. Η γενετική προδιάθεση καθιστά το άτομο πιο ευάλωτο στην κατάθλιψη εφόσον όσοι έχουν ιστορικό κατάθλιψης στο άμεσο οικογενειακό τους περιβάλλον (π.χ.: γονείς), έχουν δυο έως τρεις φορές περισσότερες πιθανότητες να εκδηλώσουν κατάθλιψη. Ο γενετικός παράγοντας αποτελεί σημαντική αιτία για την εκδήλωση της κατάθλιψης στο άτομο, παρόλα αυτά, δεν πρέπει να αγνοούμε και τους περιβαλλοντικούς παράγοντες οι οποίοι διαδραματίζουν εξίσου σημαντικό ρόλο. Στρεσσογόνα γεγονότα ζωής του ατόμου όπως, η απώλεια ενός αγαπημένου προσώπου, ένας χωρισμός, οι τραυματικές εμπειρίες, τα σοβαρά προβλήματα υγείας, κοινωνικά αίτια όπως η ανεργία, οι οικονομικές δυσκολίες, η κοινωνική απομόνωση, καθώς και η κατάχρηση αλκοόλ και η κατάχρηση ουσιών, οδηγούν το άτομο σε ένα αρνητικό τρόπο σκέψης όπου έχει διαμορφώσει μια αρνητική εικόνα του εαυτού, του κόσμου και του μέλλοντος. Επιπλέον, έρευνες δείχνουν πως ορισμένες οργανικές παθήσεις μπορούν να οδηγήσουν στην εκδήλωση της κατάθλιψης εφόσον οι ασθένειες αυτές δρουν στο Κεντρικό Νευρικό Σύστημα με αποτέλεσμα να επηρεάζουν την λειτουργία περιοχών του εγκεφάλου οι οποίες επηρεάζουν το συναίσθημα. Τέτοιου είδους ασθένειες αποτελούν: η νόσος του Πάρκινσον, η σκλήρυνση κατά πλάκας, η νόσος Alzheimer, το αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο, λοιμώξεις του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος, ο υπερθυρεοειδισμός, οι κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις, ορισμένες μορφές καρκίνου όπως ο καρκίνος στο πάγκρεας και η χρήση διάφορων φαρμάκων όπως η κορτιζόνη, τα στεροειδή, τα αντιφλεγμονώδη φάρμακα και τα αντισυλληπτικά.

Υπάρχουν διάφορες μορφές κατάθλιψης όπως η μείζων καταθλιπτική διαταραχή, η άτυπη κατάθλιψη, η δυσθυμία,η διπολική διαταραχή ή μανιοκατάθλιψη, η επιλόχεια κατάθλιψη, η εποχιακή κατάθλιψη και η ψυχωσική κατάθλιψη. Η ψυχωσική κατάθλιψη η αλλιώς παραληρητική κατάθλιψη αποτελεί την βαρύτερη μορφή της κατάθλιψης, εφόσον τα καταθλιπτικά συμπτώματα συνυπάρχουν με ψυχωσικά συμπτώματα με τη μορφή παραληρήματος και ψευδαισθήσεων. Το άτομο που παρουσιάζει ψυχωσική κατάθλιψη, εισέρχεται στον χώρο της ψύχωσης εφόσον παρουσιάζει αυταπάτες όπως το να ακούει φωνές και να βλέπει πράγματα τα οποία δεν υπάρχουν στην πραγματικότητα καθώς και να αναπτύξει ψευδείς πεποιθήσεις ενοχής που δεν στηρίζονται σε κανένα πραγματικό γεγονός. Για παράδειγμα το άτομο τείνει να θεωρεί τον εαυτό του υπεύθυνο για πράξεις που έκανε στο παρελθόν και θεωρεί πως του αξίζει να τιμωρηθεί. Η ψυχωσική κατάθλιψη θεωρείται η σπανιότερη μορφή κατάθλιψης και μπορεί να απαιτήσει νοσηλεία εφόσον για το άτομο που τη βιώνει, όλες οι ψευδαισθήσεις φαντάζουν άκρως αληθινές.

Η κατάθλιψη μπορεί να καταπολεμηθεί μέσω ψυχοθεραπευτικών παρεμβάσεων όπου το άτομο θα βοηθηθεί με την μείωση των συμπτωμάτων όπως η χαμηλή αυτοεκτίμηση, η έλλειψη ελπίδας, το αίσθημα ανικανότητας και αναξιότητας, και οι σκέψεις αυτοκτονίας. Η Γνωσιακή Συμπεριφοριστική θεραπεία θεωρείται η ιδανικότερη προσέγγιση για την θεραπεία της κατάθλιψης, εφόσον σκοπός της θεραπείας αυτής είναι να εστιάσει και να τροποποιήσει τον λανθασμένο τρόπο σκέψης του ατόμου, να βοηθήσει στην εκμάθηση νέων τρόπων συμπεριφοράς και να επιφέρει ενναλακτικούς τρόπους σκέψης στο άτομο. Επιπλέον, η Γνωσιακή Συμπεριφοριστική θεραπεία βοηθά το άτομο να αναπτύξει νέες ικανότητες και βοηθά στην αύξηση δραστηριοτήτων μέσα από τις οποίες το άτομο αντλεί ευχαρίστηση.

Η άμεση επίσκεψη σε έναν επαγγελματία ψυχικής υγείας, η έγκαιρη διάγνωση της κατάθλιψης, η έγκαιρη παρέμβασή της σε συνδυασμό με την κατάλληλη θεραπευτική αγωγή και με μια ολοκληρωμένη ψυχοθεραπευτική παρέμβαση αποτελούν την ιδανικότερη θεραπευτική λύση της νόσου. Με τη σωστή θεραπεία, τα άτομα τα οποία παρουσιάζουν κατάθλιψη μπορούν να βελτιωθούν και να ζήσουν μια φυσιολογική και παραγωγική ζωή.

———————————————–

*Στείλετε και εσείς την ερώτηση σας σε ένα από τους τρεις ψυχολόγους μας.

Δείτε το πως:

https://www.skalatimes.com/2019/07/14/n%ce%ad%ce%b1-%cf%83%cf%84%ce%ae%ce%bb%ce%b7-%cf%84%cf%81%ce%b5%ce%b9%cf%82-%cf%88%cf%85%cf%87%ce%bf%ce%bb%cf%8c%ce%b3%ce%bf%ce%b9-%ce%b1%cf%80%ce%b1%ce%bd%cf%84%ce%bf%cf%8d%ce%bd-%cf%83%cf%84%ce%b9/