Η επιλογή του παιχνιδιού ενός παιδιού

Πιο κάτω ένα άρθρο από την Κλινική Ψυχολόγο Άντριαν Μενελάου, συνεργάτιδα του SkalaTimes, μετά από σχετική ερώτηση που της έθεσε μία μητέρα.

Η Άντριαν Μενελάου είναι εγγεγραμμένη Κλινική Ψυχολόγος

Παιδί και στερεότυπα στην επιλογή παιχνιδιού. Μήπως αποτελεί αρνητικό αντίκτυπο στην ανάπτυξη του;

Τα Χριστούγεννα αποτελούν δικαιολογημένα την αγαπημένη περίοδο των μικρών παιδιών. Η άφιξη του Άγιου Βασίλη και η προσμονή του δώρου γεμίζει τα παιδιά ευτυχία και χαμόγελα. Το δώρο που θα λάβει κάθε παιδί αποτελεί την κύρια ενασχόληση των γονιών οι οποίοι προσπαθούν με κάθε τρόπο να ευχαριστήσουν τα παιδιά τους. Πολλές φορές όμως, τα παιδιά ζητούν από τον Άγιο Βασίλη δώρα τα οποία έρχονται σε αντίθεση με το φύλο τους με αποτέλεσμα οι γονείς να προβληματίζονται σχετικά με την καταλληλότητα του δώρου τους. Τι συμβαίνει όμως όταν τα παιχνίδια των παιδιών χωρίζονται ανάλογα με το φύλο τους;

Υπάρχουν πολλά στερεότυπα αναφορικά με τα παιχνίδια των παιδιών. Για παράδειγμα, τα κοριτσάκια παίζουν με τις κούκλες και τα αγοράκια παίζουν με τα αυτοκινητάκια, ενώ στα αγόρια αρέσει το μπλε και στα κοριτσάκια το ροζ. Σύμφωνα με έρευνες, κατά την δεκαετία του 1970, πολύ λίγα παιχνίδια ήταν στοχοθετημένα για αγόρια και για κορίτσια αφού σχεδόν το 70% των παιχνιδιών δεν είχαν επισήμανση φύλου. Παρόλα αυτά τη δεκαετία του 1990 τα περισσότερα παιχνίδια ξεκίνησαν να διαχωρίζονται ανάλογα με το φύλο του παιδιού. Ο διαχωρισμός των παιχνιδιών ανάλογα με το φύλο τους, έχει αντίκτυπο στον τρόπο που μαθαίνουν τα παιδιά αλλά και στη συμπεριφορά τους γενικότερα. Από την ηλικία των 2-5, τα παιδιά μαθαίνουν την έννοια του φύλου και τι συνδέεται με αυτό, εφόσον μεγαλώνοντας αλλάζουν τις προτιμήσεις τους στο παιχνίδι σύμφωνα με το τι εγκρίνει η κοινωνία, οι γονείς τους αλλά και το εμπόριο παιχνιδιών.

Μέχρι την ηλικία των 5 ετών, το φύλο αποτελεί σημαντική έννοια για τα παιδιά. Για τον λόγο αυτό όταν τα παιδιά βλέπουν διαδρόμους χωρισμένους σε μπλε και ροζ παιχνίδια εστιάζουν την προσοχή τους σημαντικά στις ενδείξεις αυτές για τον διαχωρισμό ανάμεσα στα φύλα. Επιπλέον, τα παιδιά επηρεάζονται σε σημαντικό βαθμό από τις ενδείξεις και τα στοιχεία που ανταλλάζουν μεταξύ τους. Έρευνες δείχνουν πως αν πάρεις ένα «φορτηγάκι» και δείξεις σε ένα κοριτσάκι άλλα κοριτσάκια να παίζουν με αυτό, τότε αυξάνονται οι πιθανότητες το κοριτσάκι αυτό να παίξει μαζί του και να το θεωρήσει ως κατάλληλο παιχνίδι για το φύλο του. Τα στοχοθετημένα λοιπόν, παιχνίδια για αγόρια και κορίτσια μπορούν να περιορίσουν σημαντικά τα ενδιαφέροντα του παιδιού και τις μελλοντικές του επιλογές αναφορικά με την καριέρα του. Επιπλέον, ενισχύουν αρνητικά στερεότυπα όπως την ιδέα πως τα δυο φύλα είναι διαφορετικά μεταξύ τους, με αποτέλεσμα να ενισχύεται η κοινωνική ανισότητα. Τα παιχνίδια αποτελούν σημαντικό τομέα εφόσον βοηθούν το παιδί να αναπτύξει νέες ικανότητες και να αναπτυχθεί νοητικά. Για παράδειγμα οι κούκλες και τα σετ κουζίνας μπορούν να βοηθήσουν ένα παιδί να αναπτύξει τις γλωσσικές του ικανότητες από νωρίς. Επιπλέον οι κούκλες βοηθούν το παιδί να αναπτύξει ενσυναίσθηση και ενισχύει την θέληση του να βοηθήσει κάποιον συνάνθρωπό του.

Πολλοί γονείς, δικαιολογημένα φαίνεται να έχουν κουραστεί με τον διαχωρισμό των παιχνιδιών αναμέσα σε μπλε και ροζ χρωματισμούς. Η αντίδραση αυτή των γονιών έρχεται σε συμφωνία με τους ψυχολόγους οι οποίοι ανησυχούν για τον αντίκτυπο που έχει ο διαχωρισμός αυτός στα παιδιά. Ο διαχωρισμός των ροζ παιχνιδιών, κούκλων, και σετ κουζίνας στη μια πλευρά ενός καταστήματος και των μπλε παιχνιδιών και των αγωνιστικών αυτοκινήτων στην άλλη πλευρά ενός καταστήματος αποτελεί μια σχετικά πρόσφατη εξέλιξη της κοινωνίας μας. Η δικαιολογημένη αντίδραση πολλών γονιών και η προσπάθεια τους να αγνοήσουν το εμπόριο παιχνιδιού και να ευρύνουν το πεδίο παιχνιδιών για τα παιδιά τους, επιφέρει πολλές δυσκολίες τόσο στους ίδιους όσο και στα παιδιά σε κοινωνικό επίπεδο. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να δυσκολεύονται οι γονείς να ξεφύγουν από τους «κανόνες» αυτούς.

Είναι σημαντικό να αναφερθεί πως ενόσο τα παιδιά ασχολούνται με κούκλες όπως είναι οι πριγκίπισσες και οι υπερήρωες, οι ρόλοι αυτοί δεν είναι τίποτα άλλο παρά «ιδέες ενός ενήλικα για το τι θέλουν τα παιδιά τους». Με λίγα λόγια αποτελούν υπερβολή ανδρισμού και θηλυκότητας. Η επιλογή του παιχνιδιού ενός παιδιού θα πρέπει να στηρίζεται αποκλειστικά στα προσωπικά ενδιαφέροντα του παιδιού και όχι στο φύλο του. Άλλωστε σύμφωνα με τον Brown, «όλα τα παιχνίδια είναι ουδέτερα. To τι δεν είναι ουδέτερο, είναι ο τρόπος με τον οποίο, τα παιχνίδια αυτά διαφημίζονται στην κοινωνία.»