Άγχος αποχωρισμού στα παιδιά: Πως μπορούμε να το διαχειριστούμε;

Γράφει η Ελένη Δανιήλ
Εγγεγραμμένη Συμβουλευτική ψυχολόγος
Tηλ: 97736810

Άγχος αποχωρισμού θεωρείται το άγχος που εκφράζεται με έντονες συναισθηματικές αντιδράσεις του παιδιού, καθώς απομακρύνεται από το αγαπημένο του πρόσωπο ή πρόκειται να αποχωριστεί από το άτομο που είναι προσκολλημένο-συνήθως τη μητέρα του.  Είναι ένα σύνηθες φαινόμενο που μπορεί να εμφανιστεί στον πρώτο χρόνο ζωής του παιδιού  και να διαρκέσει μέχρι τα 4 χρόνια του παιδιού ή να διακοπεί και να επανεμφανιστεί γύρω στον 3^ο ή 4^ο  χρόνο ζωής. Η ένταση και η διάρκεια διαφέρει αρκετά ανάμεσα σε διαφορετικά παιδιά.

Θεωρείται μια πολύ συνηθισμένη αντίδραση για τα παιδιά αλλά και μια ένδειξη ότι μεγαλώνουν. Το παιδί ξεκινά να συνειδητοποιεί την ύπαρξη πολλών άγνωστων προσώπων με τα οποία ενδέχεται να συνυπάρξει. Παρά την ενοχή που μπορεί να νιώσει ο κάθε γονέας με την αντίδραση του παιδιού του, το άγχος του αποχωρισμού αποτελεί μέρος της φυσιολογικής ανάπτυξης κάθε παιδιού. Το άγχος αποχωρισμού είναι χαρακτηριστικό ανάμεσα στα μικρά παιδιά που πάνε για πρώτη φορά στο σχολείο. Μπορεί να διαχειριστεί με τις κατάλληλες τακτικές, διαφορετικά αν διαρκεί για μεγάλο διάστημα, οι τακτικές που χρησιμοποιούνται δεν είναι οι κατάλληλες και γίνεται πιο έντονο, τότε μπορεί να εξελιχθεί σε Διαταραχή άγχους αποχωρισμού.

Πρακτικές συμβουλές για διαχείριση του άγχους αποχωρισμού

·         Αρχικά, χρειάζεται να είστε υπομονετικοί και ψύχραιμοι για να μπορέσετε να υποστηρίξετε το παιδί σας σε αυτήν την δύσκολη κατάσταση.

·         Μιλήστε με το παιδί για τα συναισθήματα, για το τι έγινε όταν ήταν μόνο του, τι έκανε, πως ένιωσε, τι θα μπορούσε να κάνει για να νιώσει καλύτερα.

·         Βοηθήστε το παιδί σας να διαλέξει ένα αγαπημένο αντικείμενο για να το έχει μαζί του όταν δεν θα είστε εσείς εκεί. Αυτό το αντικείμενο (μεταβατικό αντικείμενο) μπορεί να είναι μια μικρή κουβερτούλα, ένα σεντονάκι ή κάποιο αρκουδάκι. Αυτός είναι ένας υγιής τρόπος για να ελαχιστοποιήσετε το άγχος του αποχωρισμού, αφού η επαφή μαζί του θα καθησυχάζει το παιδί.

·         Μπορείτε να ζωγραφίσετε πάνω στα χεράκι του αλλά και στο δικό σας χέρι μια χαρούμενη φατσούλα και να συζητήσετε ότι θα του υπενθυμίζει πόσο πολύ το αγαπάτε και το σκέφτεστε όταν δεν είστε μαζί.

·         Σε καμία περίπτωση ο γονιός δεν πρέπει να φεύγει στα κρυφά, ενώ μπορεί κάποιος άλλος να απασχολεί το παιδί για να μην αντιληφθεί τη φυγή σας. Κάτι τέτοιο μπορεί να ενισχύσει το άγχος του παιδιού σας, θα νιώθει περισσότερη ανασφάλεια και είτε να γαντζώνεται πάνω σας όταν εσείς επιχειρείτε να φύγετε ή  τελικά να χαθεί και η εμπιστοσύνη του προς εσάς. Φτιάξτε ένα προσωπικό αντίο που θα μοιράζεστε με το παιδί σαν τελετουργία και θα σηματοδοτεί ότι τώρα φεύγετε.

·         Δοκιμάστε μικρούς αποχωρισμούς στο σπίτι. Το παιδί  σας μπορεί να αντιμετωπίσει άγχος και αγωνία αποχωρισμού ακόμα και για ένα λεπτό που μπορεί να μην σας βλέπει.  Όταν βρεθεί σε  διαφορετικό χώρο από εσάς, περιμένετε ένα 1-2  πριν πάτε να το πιάσετε. Αν αλλάξετε δωμάτιο, ενημερώστε το ότι θα γυρίσετε πίσω. Αν το παιδί σας κλάψει, μιλήστε του ήρεμα ενώ είστε ακόμα στο άλλο δωμάτιο και μην τρέξετε βιαστικά κοντά του. Επίσης, ενθαρρύνετε το να παίξει μόνο του ή να κάτσει μόνο του στο δωμάτιο του ενώ εσείς κάνετε κάτι άλλο και επιβραβεύστε την επιτυχία του.

·         Αν κατά την αποχώρηση σας από το σχολείο ή από τον χώρο φροντίδας του παιδιού,  το παιδί αρχίσει να κλαίει και εσείς γυρίσετε πίσω να το πάρετε μαζί σας και πείτε θα ξανάρθουμε αύριο, του μαθαίνετε να κλαίει και αύριο γιατί έτσι θα απαλλαγεί. Πείτε του μια καλή κουβέντα και βεβαιώστε τον ότι όλα θα πάνε καλά, πείτε του πότε θα επιστρέψετε να το πάρετε με έννοιες που καταλαβαίνει (π.χ. μετά το μεσημεριανό του)  και αποχωρήστε. Θέτοντας κατάλληλα, σταθερά όρια θα βοηθήσετε την προσαρμογή του.

Το άγχος αποχωρισμού είναι ένα θέμα που απασχολεί πολλούς γονείς. Καλό θα ήταν προτού βάλετε σε εφαρμογή τις πιο πάνω τακτικές να διαχειριστείτε τις δικές σας ανησυχίες και άγχος για να μπορέσετε να βοηθήσετε κατάλληλα το παιδί σας. Αν παρατηρήσετε ότι οι πιο πάνω τακτικές δε βοηθούν ή το άγχος του παιδιού σας μεγαλώνει, θα ήταν χρήσιμο να συμβουλευτείτε κάποιον ειδικό.